Calendar

m d w d v z z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31
 
 
 
 
 

Yat-Kha

Wed
Nov
15

mainstage Date: Wednesday, November 15, 2017 Doors: 20:30-22:00 Start: 21:30
Ticket: € 12,00 Presale: incl. € 1,- online servicefee per ticket File under: Ethno-Rock, Hanggai, Tuvaans From: TUV

MAINSTAGE

Met de Tuvaanse groep Yat-Kha heeft Vera iets bijzonders in huis gehaald. Afkomstig uit zo’n geïsoleerd en onherbergzaam land is dat niet verwonderlijk. Yat-Kha staat ook met beide benen in het steppezand en speelt op traditionele instrumenten, zoals de igil, een tweesnarige vedel. Frontman Albert Kuzevin zingt met de khoomei keelzangtechniek waarbij tegelijkertijd lage en hoge fluitende tonen worden voortgebracht. Maar het bijzondere is dat de groep ook groot liefhebber is van westerse country, jazz en rock en dat Kuzevin, afgaande de filmpjes, het liefst elektrische gitaar speelt en graag het wahwah-pedaal intrapt.

Het beluisteren van Yat-Kha is als een wonderlijke reis over de wereld en door de tijd. In het ene lied  klinkt de Siberische taigahoogvlakte heel dichtbij, in een volgend lied (The Way of My Poetry Should Go) waan je je door de mondharp in een Western. Maar zodra Kuzevin z’n strot opent doen alle cowboys en indianen even een blokje. In het Jiddische en extreem melancholische Sad Morning Song is het alsof de zanger tegen de ochtend nog aan de toog zit en vertelt dat hij nu liever op zijn paard door de sneeuw had gereden.

Het verhaal van Yat-Kha’s voorliefde voor westerse rockmuziek is bijna te mooi om waar te zijn. In die benauwde Sovjettijd konden de bandleden dankzij smokkelaars al in hun jeugd naar illegale cassettes van Deep Purple, Sisters of Mercy en Sonic Youth luisteren. Gezien de Vera-geschiedenis van die twee laatste bands zullen de mannen van Yat-Kha zich hier wel thuis voelen.

Hanggai uit Mongolië hadden we hier drie jaar geleden al eens op bezoek. Maar uit Tuva? Niemand zal het je kwalijk nemen als je het land niet kunt aanwijzen op de wereldkaart. Het is weliswaar vier keer zo groot als Nederland, maar ingeklemd tussen Rusland en China en met slechts driehonderdduizend inwoners valt het bergachtige land volledig in het niet bij die grootmachten.

Juist die ligging en het extreme klimaat heeft de Tuvanen tot een bijzonder volk gevormd. Een vaak onderdrukt, straatarm, maar zeer trots en traditioneel volk met een krachtige eigen identiteit – waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor de muziek.

Dat de Tuvanen zich zo sterk verbonden voelen met hun plek is begrijpelijk. De eerste bewoners streken er ver voor de jaartelling neer (er wordt zelfs gerept van 120.000 jaar geleden). Het leven ging er millennialang z’n gangetje, tenminste: zolang je geen moeite had met het extreme landklimaat (van -45 ℃ in de lange winters tot 35 ℃ in de korte zomers). Maar zoals mijn buitensportdocent op het CIOS in de stromende regen vrolijk verkondigde ‘slecht weer bestaat niet, alleen slechte kleding.’ Bovendien waren ze als boeddhisten tevreden met weinig: een beetje hangen in de yurt, gezellig keelzingen tijdens het karnen van de yak- of rendiermelk en helemaal een zijn met de overweldigende natuur.

Maar zoals dat al sinds mensenheugenis gaat op aarde, waren er machtswellustelingen die het strategisch geleden land -in het hart van Azië- graag wilden hebben. Eerst de Mongolen, daarna de Chinezen en vanaf de 19e eeuw werd Tuva door de Russen geannexeerd.

Vooral tijdens de Sovjetperiode werden de Tuvaanse cultuur en religies hardhandig onderdrukt. Boeddhistische tempels werden verwoest en het keelzingen werd verboden.

Dat was een moeilijke tijd vertelt de beroemdste en inmiddels overleden zanger van Tuva, Vladimir Oidoopaa, in deze mooie reportage https://www.youtube.com/watch?v=xw9hizi5heM over de Tuvanen. Die wel bogen, maar nooit barsten. “Throat singing prevents our nation from dying, spiritually," zegt Oidoopaa.

Het land is alweer een tijd onafhankelijk, maar de Russische bemoeienis en uitbuiting hebben er enorm in gehakt. Tuva is zelfs de armste van alle Russische deelrepublieken. Meer dan 70% leeft onder de armoedegrens en mannen worden er –schrik niet- gemiddeld slechts 48,8 jaar oud. Dat een delfstof als asbest er nog steeds wordt gewonnen, helpt daarbij ook niet.

Geen wonder dat veel Tuvanen terugverlangen naar die goeie ouwe tijd en dat ze zo sterk hechten aan tradities. Het komt ook tot uiting in het wapen van het land: een romantisch tafereel van een strijder onder een uitbundig schijnende zon op een paard in volle galop.

Er zijn ook nog steeds Tuvanen die vinden dat vrouwen niet mogen keelzingen. Ze zouden er onvruchtbaar van worden, of de familieclan zou doodgaan - ze zijn er nogal bijgelovig.  Al is de reactie van Tuva-legende Oidoopaa ook wel begrijpelijk, want je gelooft bijna niet wat je hoort als je gastzangeres Sailyk Ommun ziet zingen bij Yat-Kha.

Voor zover bekend zal de groep met een kleine bezetting komen en zal zij niet meedoen in Vera, maar als drietal is Yat-Kha ook al meer dan indrukwekkend.

“Er zijn momenteel twee unieke stemmen op aarde, die behoren toe aan Albert Kuvezin en Luciano Pavarotti,” schreef een Russische criticus zelfs. Aangezien laatstgenoemde alweer tien jaar dood is, blijft er dus nog een stem over, door NRC eens omschreven als “een kruising tussen een bronstig hert en een met gravel gorgelende deathmetal-zanger.”

Kuzevin zet zijn stem gelukkig gedoseerd in en met drummer Zhenya Tkachov en igil-speler Monguch Sholban heeft de groep ook academisch geschoolde zangers in de gelederen die in hele andere registers zingen. Tezamen met de intrigerende mix van verschillende muziekstijlen wordt dit een zeldzame concertavond, met dank ook aan festival Le Guess Who? die Yat-Kha een week eerder heeft geboekt. Mooi dat Vera als enige Nederlandse club deze groep ook een podium biedt.

Igor