Blog: Zienema

Jarenlang was ik in de veronderstelling dat Ed Wood dé slechtste filmmaker aller tijden is. Ik kende hem vooral van Tim Burtons biografische film Ed Wood. Als je dapper was, waagde je je na deze film aan Woods beruchte titels, zoals : Glen or Glenda en Plan 9 from Outer Space.

Een paar jaar geleden kwam de documentaire Best Worst Movie uit. Interessant, dit veronderstelde een allerslechtste film niet gemaakt door Ed Wood. Het bleek te gaan over Troll 2, een film uit 1990 die geheel aan mij voorbij was gegaan. Deze film heeft een cultstatus en een enorme schare fans en alles wat daarbij hoort. Toegegeven, ik heb me nog altijd niet in dit ‘fenomeen’ verdiept. Dat moet nog maar eens gebeuren.

 

De nieuwe Ed Wood

Maar ondertussen heb ik kennis gemaakt met nog iets interessanters: The Room uit 2003. Deze film is net als Troll 2 en de films van Ed Wood uitgegroeid tot een wereldwijde culthit, maar is voor de verandering geen horror, zombie of soortgelijk genre. En toch durf ik van deze film te zeggen dat het wel eens echt de beste slechtste film ooit zou kunnen zijn en regisseur Tommy Wiseau de Ed Wood van deze tijd.

Soms zijn slechte films alleen maar slecht, en dus onuitstaanbaar en irritant. Je kunt niet wachten tot ze voorbij zijn, als je het niet al eerder opgeeft en de zaal verlaat. Mijn meest recente irritant slechte film van de afgelopen tijd was Trespass met Nicole Kidman en Nicholas Cage. Die heb ik ook niet tot het einde vol gehouden. Brrrr, absoluut niet kijken!

Maar The Room is van een zodanige alles overtreffende slechtheid dat het hilarisch wordt. In iedere scène in de film zitten idiote oneliners of onbedoeld grappige dialogen.

Je zou haast denken dat het onmogelijk is om zo’n slechte film als The Room te maken. Het acteerwerk is ronduit lachwekkend en de film zit vol met discontinuïteiten, onuitgewerkte subplots en te lange seksscènes met walgelijke ‘R&B slow jams’ er onder.

Als Tommy Wiseau bewust zo'n slechte film heeft gemaakt, een soort parodie, dan zou hij gewoonweg een briljante geest hebben. Maar volgens mij is het gewoon een hele rare snuiter. Want dit verzín je niet. Is hij echt zo slim is of echt zo dom? Zeker weten doe ik het niet en dat is ook wel zo leuk.

Het stalen ros van het filmhuis Vera Zienema. Met deze 35mm projector uit de jaren 70 vertonen wij vandaag nog de beste en nieuwste arthousefilms in Vera.
Hier zie je wat er achter de schermen afspeelt tijdens een filmvertoning, in een video in de stijl van een slecht onderhouden projector en een behoorlijk beschadigde film.

De film komt van een grote spoel af en wordt met klosjes en tandwielen door de projector geleid. Tussen de lamp en de lens blijft de film iedere seconde 24 keer stil staan.
In die ene 24e van een seconde gaat er een sluiter voor de lamp weg, straalt licht door het stukje film en gaat weer voor de lamp. Nu kan kan de film weer een frame opschuiven om weer belicht te worden. Dit licht valt op de lens die het vormt en focust om op het grote scherm in de zaal het filmbeeld te projecteren.

Dit belichten en opschuiven herhaalt zich dus 24 keer per seconde! Per seconde is het ook 24 keer donker omdat de sluiter tussen de lamp en film zit. Maar dit is voor het menselijk ook niet te zien. Wij zien gewoon een film op het scherm en hebben niets te maken met de techniek die dit mogelijk maakt. Maar het is wel leuk om te weten!

Filmliefhebber en fan van Tolkien: ik ben het allebei. Toen ik begin dit jaar een maand door Nieuw-Zeeland trok, had ik dan ook een aantal belangrijke beslissingen te maken: ga ik naar ‘Hobbiton’? Breng ik een bezoek aan de Weta Cave, het mini-museum naast de workshop waar ze effecten, kostuums en rekwisieten verzorgden voor The Lord of the Rings? Zou ik iets merken van de productie van The Hobbit? Wil ik grof geld betalen om mee te kunnen met één van de talloze locatietours?

 

Het is ongelofelijk hoeveel toerisme de The Lord of the Rings trilogie Nieuw-Zeeland heeft gebracht. Natuurlijk zijn (op de Hobbiton set na!) alle sets en verdere sporen van het filmen allang verdwenen. Overgebleven zijn de die-hard fans die koppig op zoek zijn naar Rivendell (daadwerkelijk aangegeven bij de afslag), en busladingen toeristen die in amper een kwartier de Weta Cave door worden geduwd. In Visitor Centers door het hele land vind je talloze flyers en brochures, die je een heuse, waarachtige en onvervalste The Lord of the Rings ervaring beloven: “Feel like Aragorn!” “Find your inner Frodo!”. Dit komt er op neer dat je met een bus naar een vallei of grasveld wordt gereden waar je een replica van een zwaard of banier vast mag houden, zodat je die ene unieke foto kan maken voor in het fotoalbum. Oftewel op Facebook, want dan krijg je tenminste likes en hopelijk een opmerking dat ze jou eigenlijk hadden moeten casten in die films.

Één Zienema-lid mocht zich dit jaar de gelukkige festivalbezoeker noemen. Zoals elk jaar stuurt de Zienema namelijk iemand naar Rotterdam om tijdens het IFFR films te kijken en zo inspiratie op te doen voor het programma van de komende jaren. Zodoende bevond bovengetekende zich ineens in Rotterdam met een ‘Industry Pas’ om zijn nek, te midden van de rumoerige filmofiele menigte.

 

Bij dit soort dingen probeer ik mijn verwachtingen zoveel mogelijk te temperen, opdat ik verrast kan worden. Zoals sommige mensen zeggen; niets is veel voor wie niets verwacht. Dus zo blanco mogelijk haalde ik mijn ‘industry’ pakket op met programmaboekje en parafernalia. Mijn pas verleende mij toegang tot elke voorstelling, zowel voor het publiek als voor de pers; dat betekende de mogelijkheid om tientallen voorstellingen bij te wonen. De eerste zaal die ik op het festival aantrof was helemaal leeg, dus mijn oog viel op de plek die de minste nekpijn op zou leveren en zich exact tegenover het brandpunt van het filmdoek bevond. Hier, in het midden van het midden van de zaal, vond ik voor mijn gevoel het oog van de wervelwind van rumoer op het festival. Ik hoopte dat ik vaker in een lege perszaal terecht zou komen, zodat ik in het oog van de storm telkens een rustige filmbeleving zou kunnen ervaren.

Liefste,

 

Het liefste kijk ik naar jou. Je boeit mij mateloos. Jij bent zo onweerstaanbaar wanneer je, zelfverzekerd en met je blik op oneindig, binnenloopt in *slowmotion*. Mijn adem stokt wanneer ik je stem fluisterend hoor in de *voiceover*. Hoe nonchalant je een sigarettenpeuk uittrapt is magnifiek. Hoe snel je bent omgekleed en hoe goed je haar zit is ongeëvenaard. Ook tussen de lakens, met slecht hier en daar een glimp bloot en een incidentele intense gezichtsuitdrukking, verwonder ik me nog altijd.

 

Maar laten we wel wezen: dit soort stoere,/sexy vrouwen/mannen zie je alleen in films. In het echte leven zie je alleen *slowmotion* op het moment dat je van de trap valt of vlak voor een botsing en nooit zomaar wanneer er iemand binnenkomt. In het echte leven is die *voiceover*gewoon het omroepsysteem van de NS dat vertelt dat je vertraging hebt. Bovendien kost omkleden en haren fatsoeneren in het echte leven te veel tijd en als je die tijd wel hebt ben je een tutje of een homo.

Blijft over de vraag, wat zijn goede films? Of misschien vraag je je af wat een goede Nederlandse film is. Toevallig zag ik op achtereenvolgende dagen Code Blue van Urszula Antoniak bij de RKZ-Bios en in de Zienema Onder Ons van Marco van Geffen, beiden uit 2011. Op mij maakte de tweede meer indruk – maar verbazingwekkend waren allerlei meer of minder toevallige overeenkomsten. Verkrachting, een eenzame hoofdfiguur en twee ijzersterke hoofdrolspeelsters deelden zij, evenals een Poolse connectie (Antoniak is oorspronkelijk Poolse en baseerde zich op een verhaal van de Poolse muzikant en scenarioschrijver Jacek 'Luter' Lenartowicz, haar vriend die in 2004 aan kanker overleed). Maar Onder Ons was over de gehele linie goed gespeeld, terwijl in Code Blue alleen Annemarie Prins eruit sprong, naast de Vlaamse Bien De Moor. Maar elke film met De Moor zou ik wel willen zien, en dat gaat ook op voor de Poolse actrice Dagmara Bak, terwijl Natalia Rybicka als andere au pair in de film ook sterk speelt. Gestileerd en geserreerd zijn ook allebei de films, maar ook wat dat betreft wint Onder Ons. Over het einde waren de meningen verdeeld, en ook de wat expliciete vertelling daardoor. Maar dingen die in Code Blue blijkbaar duidelijk waren voor de kijker volgens recensenten waren dat niet voor mij. Het was me net te vaak teveel mooifilmerij. >>>

Helemaal uitverkocht waren ze, de Cinema Curioso-voorstellingen eind vorig jaar in Amsterdam, Den Haag en Utrecht. Ronald Simons, hoofdredacteur van e-filmmagazine The Cult Corner en redactielid van filmmagazine Schokkend Nieuws, stelde een hilarisch programma samen bestaande uit diverse absurde flaters uit de filmgeschiedenis. Hij selecteerde tientallen verbluffende fragmenten waarin de goede bedoelingen van de makers onbedoeld resulteren in hilarische ‘pulpmeuk’. Even leek het erop dat wij deze (wan)smakelijke compilatie in Groningen zouden moeten missen, maar gelukkig ziet de enthousiaste genreliefhebber zich bereid 21 februari naar het hoge noorden af te reizen voor een reprise van Cinema Curioso.

Elke situatie krijgt de sfeer van een verlaten sneeuwlandschap - beklemmend, indrukwekkend, leeg - met de soundtrack van Drive. De nieuwste film van Nicholas Winding Refn is een filmhit die balanceert op de grens tussen filmhuis en bioscoop. Over de film én over de soundtrack wordt met veel lof gesproken, en dat is terecht.

 

De film gaat over het leven van een stuntman die als bijbaan vluchtchauffeur is, iemand die door gespuis ingehuurd wordt om hun zo snel mogelijk weg van de plaats van een delict te rijden. Dit lijkt voer voor een bliksemsnelle actiefilm met de ene na de andere achtervolging, maar niks is minder waar. >>>

Als net afgestudeerde heb ik de laatste tijd alle tijd van de wereld. Een universitaire kunstopleiding: eigen schuld. Ik heb de geijkte paden van 'nuttig bezig zijn' al in de tweede week van mijn eindeloze vakantie afgeschut en kan dus nu 'lekker aankloten'. Gelukkig heb ik weinig nodig. Ik pas goed in deze tijd waarin de wereldeconomieën het rustiger aandoen. If you can't beat them, join them.

Het liefste kloot ik aan op filmfestivals. Wat moet ik anders? Ik heb immers film gestudeerd. En dus was ik vorige maand in Gent, Utrecht, Leiden en ben ik net terug uit Leeuwarden vanwege alle filmfestivals aldaar. Niet geheel toevallig was ik aanwezig bij een lezing over de toekomst van de audiovisuele cultuur in België. De microfoon was een tijdje in handen van een BV (Bekende Vlaming) met bril. Hij woont in Turnhout, vlakbij de Nederlandse grens en nam Nederland als HET grote voorbeeld als het gaat om festivals: "In Nederland is er altijd en overal wel een festival aan de gang. Daar kan Vlaanderen nog wat van leren!"  >>>

Afgelopen dinsdag hadden we weer eens een volle bak bij ons Movies that Matter-programma . Een tot op de laatste stoel gevulde zaal keek gefascineerd en misschien ook een beetje geëmotioneerd naar Once There Was An Island, die we op dvd vertoonden.

Wat veel mensen misschien niet weten is dat dit bij de Zienema een uitzondering is. Normaal gesproken vertonen we als het enigszins kan zo veel mogelijk films op 35mm. Tot voor kort was dat het meest gebruikelijke formaat voor bioscoopfilms. Een echte filmstrook (vergelijkbaar met de negatieven van analoge foto’s, voor wie dat überhaupt nog heeft meegemaakt) die met een hoop lussen en slingers over allemaal spoelen onder luid geratel door het enorme monster van een filmprojector loopt. Elk beeldje wordt heel kort stilgezet en belicht, 24 beelden per seconden et voilà, je hebt bewegend beeld. Decennialang werden op deze manier in de hele wereld films vertoond, filmrollen uitgewisseld, verzonden, aktes aan elkaar gemonteerd en in grote dozen opgeborgen. Een oude kopie van bijvoorbeeld een filmklassieker als The Shining laat dan ook menig cinefiel hartje harder kloppen. Die film kan breken, scheuren, je kunt je vingers eraan snijden, maar eenmaal op het doek geeft hij de mooiste bioscoopervaring, met heldere kleuren, scherpe beelden en een diepte waarin je je kunt verliezen.

En toen kwam de digitalisering. >>>