Vera ademt historie. ‘Veri et Recti Amici’ staat er boven de deur van het statige pand met middeleeuwse kelder. V.E.R.A.: ‘Ware en Oprechte Vrienden’, een opschrift dat herinnert aan de gereformeerde studentenvereniging die Vera honderd jaar geleden was. Bij binnenkomst wordt de bezoeker overweldigd door muren vol posters, krantjes en foto’s uit een rijk muziekverleden. Toch was het niet voor de jaren ’70 dat Vera werd opengesteld voor een breder publiek.

Tekst: Thijs 'T-Ice' de Groot

1899 - 1970
Aan de dageraad van een nieuwe eeuw richtte in 1899 een groep studenten V.E.R.A. op, gericht op vorming, vriendschap en maatschappelijke discussie. Toen al kon het er in die debatten heet aan toe gaan, en toen al moest men weinig hebben van materialisme en uiterlijk vertoon. Mooi zijn de verhalen hoe er werd aangekeken tegen de eerste auto’s en hun pronkerige bezitters. Volgens de toenmalige gereformeerde rechtlijnigheid werden drankgelagen, ontgroeningen en muziek op de sociëteit afgekeurd.


1954 - Stationsplein: aanbieding van een vaandel tijdens de lustrumviering van VERA, afdeling Groningen SSR - Foto: P. Boonstra

Dat laatste veranderde vanaf de jaren ’50. Het daarvoor zo conservatieve Vera ontwikkelde zich tot een progressieve vereniging met steeds meer ruimte voor cultuur. Vera liet nu ook hervormde leden toe en kreeg een toneelvereniging en een koor.


1964 - mensa VERA : sociëteit PNYX  - Foto: P. Boonstra

In de roerige jaren ’60 ontsponnen zich felle ‘diskussies’ over maatschappelijke kwesties en over de vraag of de traditionele studentencultuur die Vera steeds meer omarmde niet de nagel aan de eigen doodskist was. Onder invloed van de hippiebeweging besloten de ‘idealisten’ van Vera rond 1970 te kiezen voor openheid: voortaan kon iedereen lid worden

De Jaren '70
Het was in de vroege jaren ’70 dat programmeur Syp Wynia concerten en culturele projecten begon te organiseren. Het was vooral jazz, blues en pubrock wat geboekt werd. De punkscène later in dat decennium speelde zich vooral af in Simplon en Huize Maas en ging, gek genoeg, aan Vera voorbij (hoewel Crass wel Vera aandeed). Vera was voor hippies en bood film, theater, muziek, politieke discussieavonden en ruimte voor actiegroepen. Het centrum werd sinds 1974 ook opengesteld voor niet-leden. Het toenemende hasjgebruik trok echter ook probleemjongeren, waardoor avonden wel eens uit de hand liepen.


2 september 1977: In gebruikneming van de verbouwde grote zaal - Foto: D. van der Veen

Alle activiteiten werden georganiseerd in groepjes. Een vrouwengroep, een ‘flikkergroep’, kraakcomité ‘de vrolijke os’, de programmagroep, het ‘komitee voor onderdrukte volken in Indonesië’, een actiegroep voor indianen. Vera bood daarnaast ruimte aan andere actiegroepen uit de stad en linkse politieke partijen om bijeenkomsten of manifestaties in het gebouw te organiseren. Het Jongerencentrum was een broeiplek van vernieuwende cultuur, vernieuwing in de politiek, vernieuwing in het algemeen. Dit alles uitgebeeld in handgemaakte zeefdrukposters, een nog altijd karakteristiek kenmerk van Vera (net als de zelfgedrukte Vera Krant die tussen 1977 en 2013 verscheen).

Een probleem werd gaandeweg wel dat Vera op twee gedachten hinkte: Er was een politieke groep die meende dat Vera op moest komen voor onderdrukten in de samenleving. Die groep vond dat Vera een plek moest zijn waar jongeren zich konden ontwikkelen. Daarnaast was er de culturele groep die een goed programma wilde bieden van concerten, films en theater. Aanvankelijk konden de twee groepen prima naast elkaar bestaan, maar vooral begin jaren tachtig groeide de wederzijdse kritiek.


1979 - Joy Division - Fotograaf onbekend

Programmeur Frans de Haan boekte naast reggae en blues steeds meer veelbelovende opkomende new-wave bands als XTC, Gang of Four, The Only Ones en Joy Division. Vera bouwde op muziekgebied een sterke naam op. Voor de politieke groep was dat bedreigend. Hoe succesvoller het concertprogramma werd, hoe feller het verzet.

De Jaren '80
In 1980 werd Peter Weening de nieuwe programmeur. Het plan was dat hij die functie één jaar zou bekleden, maar hij is nooit meer weggegaan. Onder leiding van ‘Pepr’, zoals hij zich sinds een concert van Prong noemt, spitste het programma zich voortaan veel meer toe op de underground.


U2 - 16 oktober 1980 - Foto: Peter Weening

In de eerste helft van de jaren ’80 schoof de focus duidelijk op van pop naar rock. Speelden eerst nog bands als Simple Minds en U2, later kwamen Killing Joke, The Fall, The Sound, The Birthday Party (en later Nick Cave solo), The Butthole Surfers, Sonic Youth en Sisters of Mercy. Veel van die bands keerden ook later, toen ze eigenlijk te groot waren voor een zaal als Vera, terug naar de Groninger rockclub.


Sonic Youth - 1983 - Fotograaf onbekend

Sinds 1981 wordt ook de jaarlijkse Vera Poll gehouden, waarin het publiek naar haar favorieten wordt gevraagd. De eerste vijf winnaars voor de belangrijkste categorie, ‘Beste Concert Grote Zaal’, waren DAF, Virgin Prunes, Kowalski, The Gun Club en The Scientists. Ook daarin is de verschuiving goed zichtbaar.

Hoewel Vera goed draaide, laaide het verzet toch weer op. De oude ‘cultuurgroep’ rond Vera’s huisdealer (de enige die gedoogd werd in het Noorden) ageerde steeds heftiger tegen de door Weening ingeslagen weg. Die laatste had genoeg van de vage overleggroepjes en alle randfiguren die op de hasj afkwamen. In 1985 leidde dit tot een bestuurscrisis, waarbij werd geknokt en gescholden. Weenings apparatuur werd uit zijn huis gestolen en in een sloot gegooid. De crisis culmineerde in een algemene ledenvergadering in 1986. Concertbezoekers met een jaarkaart hadden ook stemrecht. Hierdoor wist Weening zo’n 200 mensen op te trommelen en behaalde op de ALV een glorieuze overwinning. De cultuurgroep verdween, de huisdealer werd afgestoten. Vera kon eindelijk een volwaardig poppodium worden.


Nirvana - 1989 - Foto: Willem Kolvoort

De Pollwinners in het laatste deel van de 80’s waren Giant Sand, Naked Prey en Henry Rollins (ex aequo), Rollins Band en Screaming Trees. Alle winnaars worden tegenwoordig op de ‘Walls of Fame’ in de Grote Zaal opgeplakt. Daar staat de naam van Nirvana niet bij, hoewel zij in 1989 een vooral achteraf legendarisch concert (check de video hier) gaven als voorprogramma van Tad. Ook latere grote en invloedrijke bands als Soundgarden, The Lemonheads, Yo La Tengo, Slayer, Bad Religion, NOFX, Prong en Buffalo Tom kwamen in de jaren ’80 al langs.

De Jaren '90
Nadat Vera met een opzienbarende protestactie ‘Don’t Fuck With Vera!’ haar cultuursubsidies had veiliggesteld, kon het programma verder vormgegeven worden. De pijlers zijn sinds jaar en dag de concerten Grote Zaal, de concerten Downstage, de Swingavond en de Zienema. Dit alles ondersteund door de Art Division. Bewust worden er amper dansavonden na een concert geprogrammeerd: de band moet in het middelpunt staan. Ruim honderd vrijwilligers en een tiental betaalde krachten zorgen ervoor dat Vera haar unieke status in popmuziekland behoudt.

Bij de grote verbouwing van de Grote Zaal in 1997 volgde Vera niet de heersende trend van groot-groter-grootst, maar hield de capaciteit op 500 man. Zo kan klein talent nog steeds een podium krijgen. Sindsdien beschikt Vera ook over haar eigen artiestenhotel, fraai gedecoreerd door de eigen Art Division. Het ontbijt en diner wordt geserveerd in Vera’s huiskamer, de Kemenade, het kloppend hart van de club.

Concerten waar nog lang over werd nagepraat waren ‘typische Vera-bands’ als Afghan Whigs, The New Bomb Turks, NoMeansNo, Melvins, Nine Pound Hammer, Turbonegro, The Oblivians, de ‘Sub Pop Triple Bill From Hell’ (met The Dwarves, The Reverend Horton Heat en The Supersuckers) en de ‘Re-Opening Party’ in 1998 met de speciaal ingevlogen Dirtbombs. Sinds die heropening heet Vera voortaan Club for the International Pop Underground.


1996 - Eddie Vedder supports The Fastbacks (inzet: Pearl Jam in Vera in 1992)

Maar er gebeurde meer. Eddie Vedder van Pearl Jam heeft zo genoten van zijn debuut in Vera dat hij jaren later per trein naar Groningen kwam om zelf als verrassing voor zijn toenmalige voorprogramma The Fastbacks te openen in Vera! Courtney Love van Hole schijnt op Peprs kantoor Kurt Cobain telefonisch ten huwelijk te hebben gevraagd! Weezer, Jammah Tammah, Descendents, The Posies, GWAR en Man or Astro-Man? zorgden elk op hun manier voor een vrolijke noot. Motorpsycho, Unwound, Fugazi, Dinosaur Jr. en later Sebadoh werden zogenaamde ‘huisfavorieten’ en dat gold zeker voor de Pollwinners in die mooie jaren: tussen 1990 en 2000 konden Dead Moon, The Jesus Lizard, The Gories, The Jon Spencer Blues Explosion (2x), Shellac, Blonde Redhead (2x), Godspeed You! Black Emperor en Mogwai met de hoogste eer strijken. Een monumentale lijst!


1998 - Opening nieuwe grote zaal door The Dirtbombs (soundcheck) - Foto: Willem Kolvoort

Vanaf de jaren ’90 ontwikkelde de Downstage-programmering tot een volwaardig onderdeel van het Vera-aanbod. Bekende namen die ooit in de legendarische Kelderbar stonden zijn Motorpsycho, Sebadoh, Dead Moon, Grandaddy, Karate, The Robocop Kraus, The Weakerthans, The Dismemberment Plan, Cosmic Psychos en DeFacto (de band van Omar en Cedric van At The Drive-In en Mars Volta). Maar het aanbod was en is vooral lokaal en nationaal gericht, dus kwamen bijvoorbeeld Bettie Serveert, LPG, Audiotransparent, Feverdream, Voicst, The Apers, Human Alert, zZz, Green Hornet, Jimmy Barock, We vs. Death en Face Tomorrow ook het trapje af voor een optreden Downstage. Meindert Talma beschrijft in zijn boek ‘Kelderkoorts’ op hilarische wijze zijn eerste optreden Downstage. Vooral tijdens punk- en hardcoreshows is de Kelderbar op zijn best: hier is het ceilingcrawlen uitgevonden!

De Jaren '00
In de eenentwintigste eeuw is Vera een poptempel die een klasse apart vormt in het Nederlandse zalencircuit. Er verscheen een fraai boek: ‘Rockin on Paper. The Vera Club:  a history in posters’ vol prachtige concertposters en memorabele verhalen. Er wordt onder anderen samengewerkt met Eurosonic/Noorderslag, Noorderzon, Jonge Harten en Verhip een Strip Museum (strips geëxposeerd op Vera’s muren). De Zienema organiseert films in samenwerking met Forum Images (IFFR) en Amnesty International en regelmatig houdt BreakFast bij ons haar drum&bass parties en zorgt het team van Loft voor drukbezochte sfeervolle dansavonden, als opvolger van de oude Swingavond.


2000 - At The Drive-In - eerste Pollwinner nieuwe millennium.

De opkomst van internet en de daaruit voortvloeiende toenemende ‘vluchtigheid’ van muziek (elke dag een nieuwe band als Next Big Thing) ging ook niet aan Vera voorbij. Er worden aan de ene kant steeds meer concertavonden gehouden, aan de andere kant zie je minder bands die jaren alleen aan de top blijven en zo een ‘huisfavoriet’ kunnen worden. Dit wordt weerspiegeld in de lijst Pollwinners van de jaren ’00: een zeer gevarieerd gezelschap, en geen meerjarige winnaars meer. De eerste vijf zijn nog een paar keer tot heel vaak langs geweest (At The Drive-In, Zen Guerrilla, Prong, The Thermals, The Hackensaw Boys), het laatste vijftal maximaal twee of drie keer (Omar A. Rodriguez-Lopez Quintet, Two Gallants, Black Lips, The Dodos, Health).


2001 - The White Stripes - Fotograaf: Arnoud Heikens

Maar we gaan absoluut niet klagen. Want welke club voor 500 man kan zeggen dat het The White Stripes, Franz Ferdinand, Modest Mouse, The Get Up Kids, Death Cab For Cutie, The Hives, The Notwist, Pinback, Les Savy Fav, The Haunted, Interpol, Editors, Elbow, Nada Surf, The Kooks, Band Of Horses, Ash, The Wombats, Blood Red Shoes, The Gaslight Anthem, Villagers, Beach House en Black Rebel Motorcycle Club op de planken heeft gehad?

De Jaren ‘10
De onstuitbare globalisering van de nieuwe eeuw is ook in het Vera-programma (en de Poll) waar te nemen. Davilla 666 uit Puerto Rico won in 2011 de Poll, en Los Pirañas uit Colombia werd in 2017 tweede. De Ghanese act Pat Thomas & Kwashibu Area Band werd vierde in 2016. Uit Niger kwamen Les Filles De Illighadad, Mdou Moctar en Tal National, uit Togo Vaudoo Game, uit Zuid-Korea Jambinai, uit Ethiopië Fendika en uit Mongolië de keelzangrockers van Hanggai.

Tegen de heersende muziektrends en veler verwachting in kenden de jaren ’10 een heropleving van garagerock en postpunk. Waar eerst Villagers, Davilla 666 en Triggerfinger de Poll wonnen, zag je vanaf Parquet Courts (2013) een hele rits gelijkgestemde bands hoog scoren. Together Pangea, Mike Krol en Protomartyr streken met de hoogste eer, die laatste zelfs twee keer (niet meer gebeurd sinds Blonde Redhead). In hun kielzog traden bands als Ty Segall, Mikal Cronin, Cloud Nothings, King Gizzard & The Lizard Wizard, Metz, The Men, Meatbodies en het Groningse Traumahelikopter succesvol naar voren. Delen van de beste concerten verschenen voortaan op speciale VERA/LIVE-splitsingles en op video als Beauties of the Underground- LIVE.


Protomartyr, Poll winners 2016 & 2017. Foto: Bob de Vries / Poster: Willem Kolvoort

Aan de digitalisering van de samenleving bleek echter niet te ontkomen. Een aantal jaar bestonden Vera Krant en website naast elkaar, maar in 2013 werd het roemruchte muziekblad na 36 jaar undergroundtips te hebben verschaft opgedoekt. In januari 2014 verscheen een speciale ‘In Memoriam’-uitgave en sindsdien kunnen we het artwork van de Vera Krant alleen nog in de archieven of de entreehal van Vera aan de muren bewonderen.


Cover VERA Krant, de Historische Finale Editie (2014). Artwork: Johanna Wenke

Vera zal zich altijd blijven onderscheiden met onbekender talent, nieuwe stromingen en obscure dwarse tonen. ‘Kleine’ beauties als DD/MM/YYYY, Japandroids, No Age, Holy Fuck, A Place To Bury Strangers, Timesbold, The Hex Dispensers, Beach Fossils, Ought, Big Ups, Die Nerven, Wand, Meat Wave, Idles en Viet Cong/Preoccupations scoren steevast hoog in de Poll, hoger vaak dan de ‘grote’ bands. Vera blijft de naam eer aan doen die in 1990 op een legendarische ‘Live in Vera’-verzamelplaat prijkte: Beauty in the Underworld.