50 JAAR VERA
Wednesday 7 FebruarySWANSUSA
Special guest: Maria W HornSWE
Legendary rockband returns for VERA's 50 year anniversary
Wat begon eind jaren 80 en zich overhevelde naar het nieuwe decennium was dat mijn Death/Thrash metal periode steeds meer mixte met het alternatieve (oa. The Jesus Lizard, Melvins, Rollins Band, Grunge) en het industriële (oa. Ministry, Cop Shoot Cop, NIN) waren daar ook ineens Swans.
Mijn (in het begin prille) liefde voor Gira, Jarboe & consorten ontstond met de albums White Light from the Mouth of Infinity (‘91) Love of Life (‘92), (later samen in een mooie Young God Records (label van Gira) box uitgebracht, althans voor de cd’s) en the Great Annihilator (‘95) waar de diepe mooie stem van Michael Gira zich ontvouwde als een prachtige bedwelmende mengsel van Andrew Eldritch (the Sisters of Mercy) en Pete Steele (Type O Negative).
Mijn flair voor drama (oa. voor bovenstaande albums) paste wel in die tijd, de chaos kwam later.
Het was alsof ik mij afsloot voor het verdere repertoire van Swans, het industriële muzikale geweld meed en een voorkeur had voor een wat lichtere toets (lees: Jarboe) en in mijn geval zeer toegankelijke albums.
Tot 2010…
Stond daar na een periode van 13 jaar non-actief (volgens Michael Gira is de band nooit opgeheven) zowaar weer een nieuw album “My father will guide me op a rope to the sky” op de planning + bijbehorende tour. Waaronder VERA…en het fabelachtige langzaam opbouwende intro zal ik nooit vergeten. Thor, met het ontblote bovenlichaam, die je meer de indruk gaf rechtstreeks uit Asgard was komen vliegen met zijn donderhamer, die op de pauken sloeg en een bezwerende sound teweeg bracht die mij en de rest van het aanwezige publiek in extase bracht en niet bewust maakte van het donkere naderende onheil…
Wat daarna gebeurde was een muur van geweld die mij als toeschouwer/luisteraar opzoog en mij 2 uur daarna weer dropte in de realiteit! Prachtig, sensationeel, met geen pen te beschrijven. Welcome to my world zal Michael Gira gedacht hebben en he was right!
Ik wilde meer, was verslaafd aan deze geregisseerde chaos, want als een strenge controleur dirigeerde hij zijn band in de richting die hij voor ogen had. En kreeg ook meer, want daarna volgen de albums elkaar in rap tempo op. Nummers van 30 minuten waren geen uitzondering en de lengte van de albums zelf werd ook niet moeilijk over gedaan. Van begin tot eind juweeltjes, kan er niets anders van maken. Love it! Ik was definitief om en ging ze steeds vaker live bewonderen. Oordoppen was verplichte kost en werd bij elke aankondiging vermeld.
Heb ik een favoriet na ze best wel vaak gezien te hebben. Ja, denk het wel. Samen met Neurosis als headliner in Parijs gezien met mijn bestie.
In totaal vierenhalf uur werd ons geen rust gegund maar wel een revelatie van jewelste. En het moet gezegd worden, de indrukwekkende séance die Swans live biedt is de overtreffende trap wat je gewoon gezien moet hebben.
En nooit meer verwacht maar toch gaat het vanavond gebeuren, Swans gaat de VERA bühne weer betreden.
Waarom ? Omdat ze graag een tour wilden doen in de zalen die voor hun speciaal zijn en logischerwijs valt onze club daar ook onder.
Meer dan terecht, al zeg ik het zelf. Amen!
Heb ik inmiddels het volledige repertoire van de band ? Mwoah, komt er aardig dichtbij ;)
Zijn wij nu al klaar met deze band op te hemelen ? Uhm, nee…In het kader van 50 jaar VERA poppodium heb ik mijn goede vriend Jacob Haagsma gevraagd om zijn licht te laten schijnen over zijn ervaringen met Swans en specifiek de band in de jaren 80 hier op dit podium.
Zie hieronder zijn relaas… | Case
Wat betreft mijn vriendin (de bestie uit zijn stukje) was vriend Case me net even te snel af, maar als het om Swans gaat was ik de eerste. Met nog zo’n veertig anderen, op een avond in mei 1984. Van die veertig waren er zo tegen het eind van dat verzengende eerste optreden, volgens de overlevering het hardste ooit in VERA, nog zo’n tien over. Maar die stonden wel allemaal tegen het podium aan gekleefd. Deels omdat daar die decibellenstroom nog net te harden was, zo zijdelings van de PA-torens. En deels omdat we gebiologeerd waren door die rauwe, slepende, beukende bak herrie en de bijzonder intense voordracht van frontman Michael Gira, toen nog vrij keurig kort geknipt. Hij brulde zijn longen binnenstebuiten, en daarmee zijn ziel, tot de donkerste uithoeken.
Hoe kwam ik daar terecht, bleu studentje met toen nog Leeuwarden als uitvalsbasis? Ik kende Swans al, had het uiterst bruut slepende debuutalbum Filth in huis en misschien de nog bruter beukende opvolger Cop ook al. Voor mij was Swans verbonden met de experimentele underground van New York, waar de band vandaan kwam. Zie ook Sonic Youth, een half jaartje eerder voor het eerst in VERA (maar ik zag ze een avond later in Paradiso, als voorprogramma van PIL). Drie van de Sonic Youth-luitjes zaten bijvoorbeeld in het gitaren- en boventonenorkest van Glenn Branca, en daar had Michael Gira ook iets mee van doen. Al relativeerde hij die bemoeienis later weer, toen ik hem es interviewde.
Goed, die eerste keer Swans dus, toen bijna niemand in Nederland ze nog kende (anders waren er wel meer dan veertig man aangeschoven). De tien vasthoudende overblijvers kon je na afloop van de muren schrapen, compleet van hun sokken geblazen door deze catharsis, gestold in decibellen, oerkreten en log slepende tempo’s. Toen de band later enige faam kreeg, opperde toenmalig hip blad Vinyl de associatie met ‘neukende dinosaurussen’. (Leuk gevonden, maar of dat klopt weten we pas als de gecensureerde deleted scenes van de Jurassic Park-filmserie worden vrijgegeven.).
Die eerste keer Swans, dat was goed voor diepe voren in de beleving van wie erbij was (en het tot de laatste lange noot volhield). Het wordt misschien tijd voor een reünie van die tien, een nagesprek om deze ervaringen alsnog te verwerken. Intussen bleef het niet bij die ene keer Swans in VERA. Een paar jaar later, 1986 als ik het wel heb, was de reputatie van de band flink gegroeid, en de bezetting ook. Jarboe was erbij gekomen, toen de vriendin van Gira, op Ensoniq-sampler als ik het wel heb. Een interessante toevoeging aan het klankkleurenpalet. En hadden ze toen niet twee drummers? Misschien wel niet. Het bandgeluid was nog steeds log en bruut, maar toch was er op een paradoxale manier iets van verfijning in gekropen. Ik deed bij die gelegenheid een interview met een, dat weet ik nog, zeer vermoeide en daardoor een beetje stuurse Gira.
In 1989 kwamen ze nog eens langs. Ze zaten inmiddels, eenmalig geloof ik, bij een Grote Platenmaatschappij, met het album The Burning World als resultaat. Michael Gira kan die plaat niet meer aanhoren, hoewel hij lovende woorden over had voor de producer, de grote Bill Laswell. Ik geloof dat ze rond die tijd Love Will Tear Us Apart coverden, ook niet iets om reuze trots op te zijn achteraf. Maar dat optreden in 1989 was meeslepend als vanouds.
Daarna vertoonde Swans zich een hele tijd niet in Groningen. Platen maken deden ze wel, hele goede ook, maar zo eind jaren negentig hield Gira er mee op. Met Swans tenminste. Angels Of Light werd zijn nieuwe project, in wisselende bezettingen. Het was ook onder die vlag dat Michael Gira in 2007 wederom VERA aandeed. Solo, met akoestische gitaar. Singer-songwriter-modus dus. Ik weet nog dat ik aan de bar stond te kletsen met programmeur Peter Weening, volgens mij een van de tien overlevers van 1984. Een dame voor ons maande ons tot stilte. Op zich terecht, hoor. Al heb ik haar maar niet verteld dat de piep in mijn oren, de constante drone, op zijn minst voor een deel aan deze man en zijn Swans te danken moet zijn.
Rond 2010 was Swans ineens herrezen, en men deed opnieuw VERA aan. Op een dinsdagavond geloof ik, de avond dat alle weke hipstertypes naar De Oosterpoort trokken voor Jónsi van Sigur Rós, en de echte harde kern wel wist waar we onze oren te luisteren moesten leggen. Het was wederom meeslepend in het kwadraat, met nieuwe, lang uitgesponnen nummers die opnieuw een zekere verfijning blootlegden – zonder in te boeten aan intensiteit. Het was het begin van een vruchtbare tijd, vol schitterende dubbelaars met soms wel heel lange en misschien daardoor des te betere nummers.
Michael Gira heeft Swans sinds die tijd ook al weer eens opgedoekt om toch weer terug te keren met een opnieuw herziene bezetting. En nu dus opnieuw in VERA: vierde keer Swans, vijfde keer Gira. Laatste dubbelalbum The Beggar is ‘opnieuw van uitputtende proporties’, zoals een zekere betweter in OOR schreef, met ‘een iets rijker geschakeerd klankenpalet, met ook ruimte voor akoestische klankkleuren’. Op foto’s van de laatste optredens zien we hem zittend spelen, met een akoestische gitaar. Mag hij, voor even dan? Hij is ook al bijna zeventig. Intens en meeslepend gaat het zeker worden. | Jacob Haagsma