Kom ik Marcel Roelofs, voormalig jazz en experimenteel muziekprogrammeur bij het Grand Theatre tegen. Zegt hij tegen mij: “Er komt eindelijk weer eens iets leuks bij jullie in Vera, Lean Left! Daar ga ik heen!” Nu weten zij, die ooit op de experimentele jazz avonden in het Grand Theatre zijn afgekomen genoeg: Dit betekent muzikaal avontuur! Oh ja, reken maar! Helemaal als je ziet in welke bezetting Lean Left opereert. Terrie Ex en Andy Moor van The Ex respectievelijk op linker- en rechtergitaar. De vermaarde Amerikaanse avant-garde componist, improviseur, saxofonist/klarinettist, curator en schrijver Ken Vandermark uit Chicago op tenor- en baritonsax en klarinet. En tot slot de motor die alles alle kanten op stuwt, drummer Paal Nilssen-Love uit Stavanger, Noorwegen.

The Ex is natuurlijk de bekendste connectie hier in Vera, de pionierende punkband die al in 1979 is ontstaan in de kraakbeweging van Amsterdam en Wormer. Beïnvloed door door Britse bands als het eigenzinnige The Fall en anarcho-punks Crass heeft The Ex al snel een eigen geluid te pakken. Dwarse en hoekige ritmes, die toch bijna weer dansbaar zijn, worden doorsneden door scherpe, atonale, noisy gitaarpartijen waarover venijnige, maatschappijkritische teksten worden uitgespuugd. Door samen te werken met jazz- en volksmuzikanten uit alle windstreken ontwikkelt de band zich in de loop der jaren als een ware duizendpoot. Zo zien we The Ex in Vera samen met cellist Tom Cora, drummer Han Bennink, saxofonist Getatchew Mekuria en bands als Konono No.1 en Fendika.

Saxofonist/klarinettist Ken Vandermark verhuist in 1989 vanuit Boston naar Chicago en is sindsdien continu bezig als muzikant en organisator, zowel in Chicago als in Zuid-Amerika, Afrika, Azië en Europa, zeg eigenlijk maar over de hele wereld. Naast Paal Nilssen-Love, Terrie Ex en Andy Moor werkt hij samen met een scala aan muzikanten uit uiteenlopende scenes:  AACM (Fred Anderson), New York’s Downtown scene (Ikue Mori), FMP (Peter Brötzmann), British improvisation (Paul Lytton), Ethiopische volksmuziek (Getachew Mekuria), Japanse free jazz (Akira Sakata) en talrijke andere samenwerkingsverbanden. Ook zit hij in een aantal verschillende bands, Edition Redux, Lean Left, The DKV Trio, DEK en zijn ensemble Entr’acte. Sinds 2012 is hij directeur van Catalytic Sound, een organisatie ter ondersteuning van creatieve, improviserende muzikanten. In 2014 begint hij een eigen label, Audiographic Records. Eerder in 1999 ontvangt hij een MacArthur Fellowship voor zijn muzikale bijdragen.

De veelzijdige en indrukwekkende Noorse drummer Paal Nilssen-Love groeit op in een jazz club in Stavanger, die wordt gerund door zijn ouders. Hij is bekend van bands als The Thing, Ballister, Hairy Bones, Chicago Tentet en Original Silence en werkt samen met muzikanten als Arto Lindsay, Otomo Yoshihide, Akira Sakata, Ken Vandermark, Jim O’Rourke, Peter Brötzmann, Thurston  Moore en vele anderen. Al voor zijn 30e verjaardag heeft Paal een status als een van de meest vooraanstaande drummers in Europa met ontelbare optredens op festivals en clubs in Europa en Amerika en meer dan 50 releases op zijn naam. Hij is in Vera al eerder te zien geweest op het The Ex-40 Festival in 2019.

Pat Metheny in 2002, nadat hij met Paal op Molde International Jazz festival heeft gespeeld:

“He is simply one of the best new musicians I’ve heard during the latest years!”

Als Lean Left maken deze vier muzikale zwaargewichten een ontsporende, explosieve mix van rock, jazz, noise en vrije improvisatie. Kakofonische uitbarstingen worden ingebed in hypnotiserende grooves en knallen op extraverte wijze van het podium. Confronterend en provocerend, maar tegelijk een perfecte muzikale eenheid, waarin ritme, noise, melodie en harmonie samensmelten. De vier muzikanten vinden elkaar als het duo Ken en Paal in 2007 in Amsterdam het podium deelt met The Ex gitaristen. Sindsdien spelen ze door de jaren heen periodiek samen als Lean Left. Op acht platen zijn live concerten vastgelegd, waarvan ‘Medemer’ (2020) voorlopig de laatste is.

“Like a well made film noir you know what kind of trip you’re in for, but you’ll be surprised where it takes you. ”

– Bandcamp over ‘Medemer’

“It might seem masochistic to the unconverted, but Vandermark is one of the most resourceful (and melodic, soulful and funky) saxophonists on the international jazz scene, and Nilssen-Love a contender for great-drummer status across several idioms. That breadth fills even such ostensibly wall-of-noise performances as this with exhilarating variety, and the Ex Guitars add their own rich mix of percussive playing, spine-tingling feedback and rock-strumming drive. A hell-driving first half seemed to maximise the potential energy output of the show, from the opening chordal roar and clatter of drumstick-hits on guitar strings, to Nilssen-Love's crunching funk beat, Vandermark's high-register riffing on tenor sax and even higher circular-breathing lines on clarinet.”
– The Guardian, recensie ‘Live at Cafe Oto’ (2012)

Zoals de Engelse komiek Stewart Lee over Lean Left zegt: “Jazz theorizing be damned, its like being 18 again.”

Support It Dockumer Lokaeltsje is sinds 2014 weer aan de boemel na bijna 25 jaar op een zijspoor te hebben gestaan. Sindsdien zijn de drie leden van de experimentele Friestalige legende aan een tweede jeugd begonnen en brengen dit jaar tegelijk postuum een plaat uit, ‘Loop of Sloop’ (2026). Hoewel ze net als Lean Left klinken alsof ze nog 18 zijn, maar anno 2026 meer verleden dan toekomst hebben, kiezen ze ervoor vanaf nu postuum door het leven te gaan.

It Dockumer Lokaeltsje maakt vanaf 1986 tot 1990 een onnavolgbare mix van psychobilly, cowpunk en no wave.  De verschillende leden richten in 1990 roemruchte nieuwe bands op als L.U.L. (gitarist Sytse van Essen en drummer Fritz de Jong) en Deinum (zanger/bassist Peter Sijbenga ). It Dockumer Lokaeltsje laat dan een aantal platen na met tot de verbeelding sprekende titels als 'Wil Met U Neuken!' en 'Moddergat', beide uitgebracht in 1987.

“Rap. Rockabilly. Punk. Jazz. Country. Psychedelica. Noise. Je kan het zo gek niet bedenken of It Dockumer Lokaeltsje weet er wel raad mee. En dit alles overgoten met een lekker vies fries sausje.”
– VeraKrant (1987)

In 2017 is de band terug met ‘Tonger’, waarop blijkt dat It Dockumer Lokaeltsje niks van zijn eigenheid heeft verloren en nog steeds vol energie kan ontsporen. ‘Op Alles Is Goed’ (2020), wordt de klassieker ‘Alles Ist Gut’ (1981) van D.A.F. (Deutsch Amerikanische Freundschaft) in de mangel genomen. In 2023 krijgt de band weer de volledige aandacht met ‘Trump Yn Makkum’, naar aanleiding van een daadwerkelijk bezoek van oplichter Trump aan een scheepswerf in het Friese Makkum in 1988. Uiteraard loopt de daaruit volgende ‘deal’ uit op een deceptie voor de Friezen. Het incident leidt wel tot een fraaie, dwarse, maatschappijkritische plaat van It Dockumer Lokaeltsje vol scherpe bitter-humoristische teksten.

Nu is er de nieuwe plaat ‘Loop Of Sloop’, waarop It Dockumer Lokaeltsje weer helemaal naar de begindagen terug lijkt te gaan, rauw, spontaan en uit de bocht vliegend.

“Veertig jaar na debuut Wil Met U Neuken klinken de mannen, rond de 60 inmiddels, nog steeds even gretig, even vervreemdend – en beter, welbeschouwd. En dat Fries, dat staat de lol ook voor anderstaligen niet in de weg. Deze tien nummers, afgewikkeld in nog geen 22 minuten, zijn het resultaat van een middagje improviseren in de studio, waarna er alsnog liedjes van gesmeed werden. Of liedjes: het blijven fragmentatiebommetjes vol weerhaken, die steevast doel treffen. Die plaat is elke keer weer afgelopen voor je ‘t weet en dan blijf je steevast achter met een dubbel gevoel. Verpletterd en uitgeput, en tegelijk wil je ‘m meteen weer opzetten.”
– OOR over ‘Loop Of Sloop’

“In deze liedjes rammelt het meer dan ooit in It Dockumer Lokaeltsje. Shellac, DNA, Teenage Jesus en The Ex, ze komen allemaal wel even langs, maar knipper met je ogen en ze zijn weer weg. Want se kinne der net oer! (Ze kunnen er niet tegen!).”
– Makkum Records

“Humor, satire, de grappen en grollen zijn niet van de lucht. Wil je alles kunnen volgen dan is het misschien wel handig om eerst een cursus lang-fries te volgen. Intelligente feestmuziek, de boegies op z'n fries.”
– VeraKrant (1987)

Dikkie.

Lean Left | Bandcamp

It Dockumer Lokaeltsje | Bandcamp